Η Μετασυνουσιακή Δυσφορία σε άνδρες και γυναίκες

Κοινοποιήση:

Ο κύκλος της σεξουαλικής λειτουργίας του ατόμου διακρίνεται στα στάδια της επιθυμίας, της διέγερσης, του οργασμού και της χαλάρωσης (αποκατάστασης) τα οποία αποτέλεσαν το επίκεντρο της πλειοψηφίας των ερευνών για την ανθρώπινη σεξουαλική ανταπόκριση μέχρι σήμερα. Ο τρόπος που βιώνεται, όμως, το στάδιο της χαλάρωσης, που σηματοδοτεί το κλείσιμο της σεξουαλικής λειτουργίας και την επαναφορά στην προηγούμενη κατάσταση, πριν να ενεργοποιηθεί ξανά ο σεξουαλικός κύκλος, παραμένει μερικώς διερευνημένος.

Σε γενικές γραμμές επικρατεί η αντίληψη ότι άνδρες και γυναίκες, στη φάση της αποκατάστασης μετά τον οργασμό βιώνουν μια σειρά από θετικά συναισθήματα, με βασικότερα την ηδονή, την ικανοποίηση αλλά και τη χαλάρωση καθώς το σώμα επανέρχεται σταδιακά στην φυσική του κατάσταση μέχρι την επόμενη σεξουαλική δραστηριότητα. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sex and Marital Therapy, υπάρχουν ενδείξεις ότι σε κάποιες περιπτώσεις υφίσταται ένα αντίθετο φαινόμενο γνωστό ως Μετασυνουσιακή Δυσφορία (Postcoital Dysphoria) το οποίο συνοδεύεται από ανεξήγητα συναισθήματα μελαγχολίας, θλίψης ή ευερεθιστότητας

Image result for postcoital dysphoria

Η Μετασυνουσιακή Δυσφορία εμφανίζεται αμέσως μετά από μια σεξουαλική επαφή η οποία σε γενικές γραμμές ήταν ικανοποιητική και ολοκληρωμένη, καθιστώντας τη δυσφορία που βιώνεται ως μια απροσδόκητη συναισθηματική αντίδραση. Η Μετασυνουσιακή Δυσφορία ως φαινόμενο στη γυναικεία σεξουαλική λειτουργία έχει εντοπιστεί στη βιβλιογραφία, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν είχαν πραγματοποιηθεί μελέτες που να εξετάζουν την ύπαρξη αυτού του φαινομένου και στους άνδρες. Οι αρχικές μελέτες σχετικά με την κατάσταση αυτή στις γυναίκες έδειξαν ότι μέχρι και το 46,2% είχαν βιώσει Μετασυνουσιακή Δυσφορία κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Μεταξύ των γυναικών, η Μετασυνουσιακή Δυσφορία συσχετίζεται άμεσα με την τρέχουσα ψυχολογική κατάσταση, την πιθανή εμπειρία κακοποίησης κατά το παρελθόν, αλλά και πιθανές σεξουαλικές δυσλειτουργίες.

Σε ό,τι αφορά τους άνδρες, στη συγκεκριμένη έρευνα διαμορφώθηκε ένα δείγμα 1208 ανδρών το οποίο συγκεντρώθηκε διαδικτυακά με αίτημα την οικειοθελή συμπλήρωση ενός online ερωτηματολογίου. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι και οι άνδρες μπορεί να βιώσουν δυσφορία μετά τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφανή λόγο και εξήγηση. Εκτός από τον επιπολασμό του φαινόμενου της Μετασυνουσιακής Δυσφορίας (41% τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, 20% τις τελευταίες 4 εβδομάδες, 4% συστηματική εμφάνιση), η μελέτη διαμόρφωσε και ορισμένες ερευνητικές υποθέσεις, ενώ εκτίμησε και πιθανούς δημογραφικούς και άλλους παράγοντες ως προς τη συσχέτισή τους.

Η πρώτη υπόθεση, ότι τα υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής δυσφορίας του ατόμου στην παρούσα φάση της ζωής του θα συνδέονται και με συχνότερες εμφανίσεις του φαινομένου επιβεβαιώθηκε. Η ψυχολογική κατάσταση του άνδρα εμφανίστηκε ως η ισχυρότερη μεταβλητή που συνδέεται τόσο με την εμφάνιση, όσο και με τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων Μετασυνουσιακής Δυσφορίας.

Η δεύτερη ερευνητική υπόθεση, ότι η Μετασυνουσιακή Δυσφορία θα παρουσίαζε συσχέτιση με τις σεξουαλικές δυσλειτουργίες επιβεβαιώθηκε επίσης. Εκτός από τις μικρές ή μέτριες συσχετίσεις των υπολοίπων σεξουαλικών δυσλειτουργιών του άνδρα με τη Μετασυνουσιακή Δυσφορία, δύο από αυτές φάνηκε πως έχουν κυρίαρχη επίδραση στην εμφάνιση αρνητικών συναισθημάτων μετά τη σεξουαλική επαφή. Η μειωμένη ερωτική επιθυμία αλλά και η πρόωρη εκσπερμάτιση ήταν οι δυσλειτουργίες που συσχετίστηκαν στον υψηλότερο βαθμό με την εμφάνιση και την ένταση των συμπτωμάτων Μετασυνουσιακής Δυσφορίας.

Ωστόσο, η εμφάνιση των συμπτωμάτων της Μετασυνουσιακής Δυσφορίας εμφανίζονταν κατά τη διάρκεια της ζωής και ανεξάρτητα από σεξουαλικές δυσλειτουργίες, εύρημα που ενισχύει την ιδέα ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να βιώνεται και χωρίς προφανή εξήγηση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στους άνδρες η Μετασυνουσιακή Δυσφορία συμβαίνει συχνότερα με διακυμάνσεις και σε μικρό ποσοστό εμφανίζεται συστηματικά. Μεταξύ των ανδρών, φαίνεται να συνδέεται με την τρέχουσα ψυχολογική κατάσταση, τη σεξουαλική κακοποίηση κατά την παιδική ηλικία, καθώς και με το σύνολο των σεξουαλικών δυσλειτουργιών.

Βασιλειάδης Ηλίας,

Ψυχολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ι.Ψ.Σ.Υ.


Maczkowiack, J., & Schweitzer, R. D. (2018). Postcoital Dysphoria: Prevalence and Correlates among Males. Journal of sex & marital therapy, (just-accepted), 1-000.