Σεξουαλικές δυσλειτουργίες σε άνδρες και γυναίκες λόγω μετατραυματικού στρες.

Κοινοποιήση:

Το σύνδρομο μετατραυματικού στρες (PTSD, Post Traumatic Stress Disorder) είναι μια συναισθηματική διαταραχή η οποία εμφανίζεται έπειτα από ένα τρομακτικό γεγονός στο οποίο έγινε μάρτυρας ένας άνθρωπος. Πρόκειται για ένα γεγονός που ξεφεύγει από τις συνηθισμένες εμπειρίες ενός ατόμου και του προκαλεί μεγάλο άγχος δημιουργώντας του ψυχικό τραύμα. Το γεγονός αυτό, όπως περιγράφεται στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, περιλαμβάνει μια τραυματική εμπειρία όπως ο θάνατος, ένας σοβαρός τραυματισμός ή η σεξουαλική βία. Ακόμα και η έμμεση έκθεση σε ένα τέτοιο περιστατικό μπορεί να έχει αντίστοιχα αποτελέσματα για το άτομο.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα του μετατραυματικού στρες περιλαμβάνουν αρχικά την αναβίωση του τραυματικού περιστατικού είτε κατά τη διάρκεια του ύπνου στα όνειρα, είτε μέσα από αναμνήσεις που πυροδοτούνται από ανάλογες καταστάσεις. Τα άτομα με μετατραυματικό στρες συχνά αποφεύγουν χώρους, δραστηριότητες και πρόσωπα που τους θυμίζουν όσα έζησαν. Όλα αυτά προκαλούν υπερδιέγερση στον πάσχοντα, εκνευρισμό, ευερεθιστότητα, προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης καθώς και κρίσεις πανικού.

Πρόσφατες εξελίξεις στη νευροβιολογική διερεύνηση του μετατραυματικού στρες οδήγησαν τους επιστήμονες στο να μελετήσουν και την επίδραση στη σεξουαλική λειτουργία του ατόμου. Οι έντονες νευρο-ενδοκρινολογικές αλλαγές που συντελούνται κατά τη διάρκεια του μετατραυματικού στρες φαίνεται να επιδρούν σε όλες τις πλευρές της σεξουαλικότητας ανδρών και γυναικών. Η επιθυμία, η διέγερση αλλά και ο οργασμός είναι 3 από τα 4 στάδια του σεξουαλικού κύκλου που διαταράσσονται (επιθυμία, διέγερση, οργασμός, αποκατάσταση).

Σύμφωνα με τους επιστήμονες το γεγονός αυτό οφείλεται στην βιολογική αδυναμία του οργανισμού να μπορέσει να λειτουργήσει σεξουαλικά. Η αδυναμία αυτή προέρχεται από το ότι τα νευρολογικά και ορμονικά συστήματα που εμπλέκονται στην σεξουαλικότητα του ανθρώπου βρίσκονται ήδη σε αυξημένα επίπεδα λειτουργίας λόγω του μετατραυματικού στρες δημιουργώντας το αίσθημα του άγχους και του φόβου. Το σύνολο αυτών των συναισθημάτων, επομένως, υπερνικά την σεξουαλική επιθυμία με αποτέλεσμα το οποιοδήποτε ερέθισμα να ερμηνεύεται ως επικείμενη απειλή και όχι ως ευχαρίστηση.

Όπως αποδείχτηκε από έρευνα που μελέτησε επιζήσαντες από τροχαία δυστυχήματα με και χωρίς μετατραυματικό στρες, το τραυματικό γεγονός αυτό καθεαυτό δεν φαίνεται να επηρεάζει τόσο την σεξουαλική λειτουργία του ατόμου. Αντίθετα σε όλες τις περιπτώσεις το μετατραυματικό στρες φάνηκε να προκαλεί μεγαλύτερα προβλήματα και σεξουαλικές δυσλειτουργίες σε όσους συμμετείχαν ανεξάρτητα από το φύλο ή την ηλικία τους.

Η έκθεση στο τραυματικό γεγονός επηρεάζει βαθιά την αίσθηση ασφάλειας, εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας με τους συνανθρώπους. Όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά που θεωρούνται θεμελιώδη για την υγιή σεξουαλική λειτουργία. Τα νευροβιολογικά χαρακτηριστικά του μετατραυματικού στρες μπορούν να οδηγήσουν το άτομο σε μια συσχέτιση της σεξουαλικής διέγερσης με απειλή. Η φυσιολογία της σεξουαλικής διέγερσης έχει πολλά κοινά στοιχεία με την εμπειρία του φόβου. Επομένως είναι αναμενόμενο το άτομο να αντιλαμβάνεται ένα σεξουαλικό ερέθισμα ως απειλή επιλέγοντας την αποφυγή του και καταλήγοντας στην σεξουαλική δυσλειτουργία.


Βασιλειάδης Ηλίας,

Ψυχολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Ι.Ψ.Σ.Υ.

Yehuda, R., Lehrner, A., & Rosenbaum, T. Y. (2015). PTSD and sexual dysfunction in men and women. The journal of sexual medicine, 12(5), 1107-1119.